آمار ايراني ها در شبکه هاي اجتماعي

به گزارش فرهيختگان، آنچه واضح است اينکه زندگي امروزي حسابي با اينترنت، پيام‌رسان‌ها و شبکه‌هاي اجتماعي گره خورده است. معني اين حرف اين است در کنار اينکه سياستگذار بايد نسبت به امنيت کاربران، حريم خصوصي آنان، رعايت مباحث اخلاقي و انساني در شبکه‌هاي اجتماعي حساسيت داشته باشد و براي آن برنامه‌ريزي کند، مساله مهم‌تر ديگر، وابستگي معيشت و زندگي بسياري از کاربران به اين بسترهاست. يعني هر گونه اختلال در فعاليت اين شبکه‌ها آثار و تبعات اقتصادي- اجتماعي خود را خواهد داشت.

بازگشت 90 درصدي به شبکه‌هاي اجتماعي پس از فيلترينگ

 پس از فيلترينگ تعدادي از شبکه‌هاي اجتماعي در سال‌هاي اخير، انتظار مي‌رفت رفته‌رفته از تعداد کاربران ايراني در فضا‌هايي مانند تلگرام، اينستاگرام، توييتر و... کاسته شود و مردم به شبکه‌هاي اجتماعي داخلي کوچ کنند، اما برخلاف انتظار متوليان فيلترينگ در کشور، کاربران شبکه‌هاي اجتماعي در بازه زماني کوتاهي نزديک به پنج سال از پاييز سال 1398 به بعد که اولين بخش فيلترينگ در ايران رقم خورد و پس از آن در سال 1401 به ميزان بيشتري فاز دوم فيلترينگ اجرا شد، در دي سال 1402، در اپليکيشن‌هاي خارجي خصوصا اينستاگرام شاهد مهاجرت معکوس نزديک به 90 درصدي به آن هستيم.

مطابق با آخرين آمار ايسپا، طي سال 1402 اينستاگرام با 46 ميليون کاربر ثبت‌نامي و 31 ميليون کاربر فعال در رتبه اول، تلگرام با 60 ميليون کاربر ثبت‌نامي و 24 ميليون فعال در رتبه دوم، ايتا با 30 ميليون کاربر ثبت‌نامي و 17 ميليون کاربر فعال در رتبه سوم، روبيکا با 37 ميليون کاربر ثبت‌نامي و 16 ميليون کاربر فعال در رتبه چهارم، بله با 17 ميليون کاربر ثبت‌نامي و پنج ميليون کاربر فعال در رتبه پنجم و درنهايت توييتر با چهارميليون ثبت‌نامي و نزديک به يک ميليون کاربر فعال در رتبه ششم قرار دارد.

130 همت درآمد ايرانيان در شبکه‌هاي اجتماعي

به گزارش ديتاک (شرکت دانش‌بنيان در حوزه داده‌کاوي و رصد رسانه‌ها و شبکه‌هاي اجتماعي)، طي سال 1402 گردش مالي ايرانيان فعال در شبکه‌هاي اجتماعي به ميزان 130 هزار ميليارد تومان برمي‌گردد که معادل درآمد سالانه بيش از يک‌ميليون و 200 هزار کارگر تمام‌وقت در کشورمان است. گردش مالي در شبکه‌هاي اجتماعي از چهار بخش بازار خرده‌فروشي (فروشگاه‌هاي فعال در شبکه‌هاي اجتماعي)، زيرساخت و اينترنت (اپراتور)، سرويس‌هاي مکمل زنجيره فروش (تبليغات، لجستيک و...) و تجارت‌هاي غيرقانوني (فيلترشکن، قمار و...) تشکيل شده است.

گزارش ديتاک نشان مي‌دهد از ميزان 130 هزارميليارد تومان گردش مالي ايرانيان در شبکه‌هاي اجتماعي بيش از 70 هزارميليارد تومان مربوط به فروشگاه‌هاي فعال در اين حوزه است. پس از آن حدود 40 هزارميليارد تومان مرتبط با بخش زيرساخت و اينترنت بوده و 20 هزار ميليارد تومان نيز به سرويس‌هاي مکمل زنجيره فروش برمي‌گردد. لازم به ذکر است تاکنون آمار دقيقي از گردش مالي تجارت‌هاي غيرقانوني منتشر نشده است.

گردش مالي 25 تا 30 همتي وي‌پي‌ان‌ها

 پس از اجرايي شدن فيلترينگ براي برخي پيام‌رسان‌ها در ايران، تمايل مردم به استفاده از فيلترشکن‌ها براي دستيابي به اينترنت بين‌الملل افزايش يافته است. به‌طوري‌که برخي گزارش‌ها نرخ استفاده از وي‌پي‌ان (vpn) در گروه‌هاي سني مختلف ايران براي ورود به شبکه‌هاي اجتماعي را تا 80 درصد برآورد کرده‌اند.

طبق آخرين گزارش يکتانت که مربوط به سال 1401 بود، اين شرکت با استناد به گزارش‌هاي تخصصي شرکت پژوهش بازار امروز (emrc) و پلتفرم برندينگ و بازاريابي زلکا (zelkaa) وي‌پي‌ان‌ها در ايران طي سال 1401 گردش مالي 25 تا 30 هزار ميلياردي را تجربه کرده‌اند. مطابق با بررسي‌هاي شرکت emrc، در سال 1401 ميزان استفاده از وي‌پي‌ان در گروه‌هاي سني مختلف (بين 15 تا 75 سال) بيشترين استفاده‌کنندگان از فيلترشکن‌ها به‌حساب مي‌آيند (97 درصد) و نکته جالب اينجاست که ميزان استفاده از vpn در کاربران ميانسال (از 45 تا 65 سال) تقريبا برابر با کاربران جوان‌تر بوده و در رده‌هاي دوم و سوم قرار گرفته است (با نرخ 86 درصدي).

اين آمار حاکي است استفاده از اين ابزار‌ها نيز فقط مختص به کاربران جوان يا قشر تحصيلکرده نيست، به‌طوري‌که از هر سه کاربر ايراني با تحصيلات ابتدايي (با نرخ 63 درصد) دونفر از vpn استفاده مي‌کنند. پس از آن در رده‌هاي بعدي به ترتيب افراد با تحصيلات دکترا، ليسانس، ارشد و دبيرستان از vpn استفاده مي‌کنند.

ميزان حضور فروشگاه‌ها در شبکه‌هاي اجتماعي

براساس داده‌هاي ديتاک تا اوايل زمستان 1402 حدود 3.7 ميليون کسب‌وکار در اينستاگرام در حال فعاليت بوده‌اند. اين گزارش نشان مي‌دهد فروشگاه‌هاي اينستاگرامي بزرگ‌ترين بخش از کسب‌وکار‌هاي فعال در اينستاگرام را شامل مي‌شوند. همچنين مطابق با نظر‌سنجي شرکت پژوهش بازار امروز (emrc)، در سال 1401 خريد اينترنتي با 65 درصد آرا، سومين دليل ايرانيان براي استفاده از اينترنت بوده است.

در بين کسب‌وکار‌هاي اينستاگرامي، بيشترين بخش را مد و پوشاک به ميزان 33 درصد تشکيل مي‌دهند، پس از آن در رده دوم، کسب‌وکار‌هاي حوزه زيبايي و سلامت با سهم 25 درصد، خوراکي‌ها 12 درصد، لوازم خانه و آشپزخانه 11 درصد، آموزش 8 درصد، کالاي ديجيتال 7 درصد و در پايان زيورآلات با 4 درصد بيشترين سهم را داشته‌اند. آمار ديگر اينکه براساس داده‌هاي zelkaa، بررسي‌هاي موضوعات صفحات عمومي در اينستاگرام فارسي نشان مي‌دهد؛ از هر چهار صفحه عمومي موضوع يک صفحه مد و پوشاک و سبک زندگي است.

سهم هر پيام رسان در تبليغات کسب‌وکار‌ها

گزارش رسمي ديگر، مربوط به گزارش سال 1402 مرکز توسعه تجارت الکترونيکي کشور است. براساس اين گزارش طي سال 1402 در ميان واحد‌هاي تجارت الکترونيکي، سهم شبکه‌هاي اجتماعي در ارائه خدمات و کالا به‌عنوان فضاي تجاري مکمل درکنار به کار‌گيري وبسايت، حدود 43 درصد بوده و پس از آن، به ترتيب تلفن با سهم 25 درصد، پيام رسان‌ها 22 درصد و اپليکيشن‌ها سهم 10 درصدي داشته‌اند.

همچنين طبق اين گزارش، در سال 1402 مطابق با نظرسنجي‌هاي مرکز توسعه تجارت الکترونيکي کشور در بين شبکه‌هاي اجتماعي مختلف، بيشترين سهم استفاده در ميان واحد‌هاي تجارت الکترونيکي متعلق به اينستاگرام با 52 درصد بوده است. پس از آن به ترتيب، تلگرام با 33 درصد استفاده در رده دوم، واتساپ با 31 درصد، در رده سوم؛ ايتا با 19 درصد در رده چهارم و پس آن ايتا با 19 درصد، روبيکا با 13، بله با 9 درصد و سروش با 3 درصد قرار داشته‌اند.

هر کاربر ايراني روزانه 3 ساعت در پلتفرم‌هاست

اين روز‌ها تلفن‌هاي همراه به يار جدانشدني افراد تبديل شده و بيشترين حجم استفاده از آن به پيام‌رسان‌ها و شبکه‌هاي اجتماعي در اينترنت برمي‌گردد. براساس گزارش دو شرکت emrc و zelkaa (پلتفرم برندينگ و بازاريابي)، در سال 1401 ميانگين زمان استفاده روزانه از اينترنت در ايران 169 دقيقه بوده است. مطابق آمار‌هاي منتشرشده در ديتاک نيز مجموع بازديد يا ايمپرشن ايراني‌ها از کل شبکه‌هاي اجتماعي در طي يک سال به چهار و نيم هزار ميليارد بازديد محتوا رسيد و مي‌توان گفت هر کاربر ايراني روزانه 220 محتوا در پلتفرم‌ها مي‌بيند.

اينستاگرام در صدر توليد و مصرف محتوا

براساس داده‌هاي گزارش ديتاک، روزانه بيش از هشت ميليون محتوا در پلتفرم‌هاي اجتماعي به اشتراک گذاشته مي‌شود که همچنان اينستاگرام، پلتفرم محبوب اين روز‌ها و در صدر انتشار محتوا بين ساير شبکه‌هاي اجتماعي با 61 درصد حجم محتواي توليدي است. پس از آن تلگرام با 16 درصد حجم محتواي توليدشده در جايگاه دوم، ايتا و توييتر به‌طور مشترک در جايگاه سوم با 11 درصد حجم محتواي توليدي و رده‌هاي پاياني را وبسايت خبري و روزنامه‌ها به ترتيب با 0.6 درصد و 0.1 درصد حجم محتواي توليدشده به خود اختصاص داده‌اند.

البته لازم است علاوه‌بر حجم محتواي توليدشده، به ميزان حجم محتواي بازديدشده در بستر‌هاي مورد توجه ايرانيان نيز توجه کرد. آمار‌ها نشان مي‌دهد از هشت ميليون محتواي منتشرشده طي روز در شبکه‌هاي اجتماعي، اينستاگرام با در دست گرفتن بيش از نيمي از حجم محتواي مصرفي (به ميزان 57 درصد) در اين بخش هم پرچم محبوبيت را در دست دارد. پس از اينستاگرام در جايگاه دوم تلگرام با 22 درصد حجم محتواي بازديدشده را در کارنامه خود ثبت کرده است.

در بستر‌هاي داخلي نيز ايتا با 11 درصد حجم محتواي مصرفي در جايگاه سوم پس از دو پلتفرم خارجي قرار دارد و درنهايت توييتر با 1.1 درصد حجم محتواي مصرفي آخرين جايگاه را بين اين اپليکيشن‌ها دارد. مابقي پيام رسانه‌هاي و وبسايت‌هاي خبري 0.11 درصد و روزنامه‌ها تنها 0.3 حجم محتواي مصرفي را شامل مي‌شوند.

درآمد‌هاي هنفگفت از طنز تا رمالي

براساس داده‌هاي ديتاک، در دسته‌بندي موضوعي کسب‌وکار‌ها سهم قابل‌توجه 31 درصدي از محتواي اينستاگرام را به خود اختصاص داده‌اند. حضور پررنگ فروشگاه‌ها در اين پلتفرم نيز حاکي از اهميت ويژه آن است.

پس از اين موضوع محتوا‌هاي منتشرشده به ترتيب با موضوعات سرگرمي و طنز (15 درصد)، آموزشي و انگيزشي (13 درصد)، احساسي (11 درصد)، سياسي (9 درصد)، مد و زيبايي (6 درصد) و مذهبي (4 درصد) در اين پلتفرم به اشتراک گذاشته شده‌اند.

11 درصد حجم محتواي اشتراکي با موضوع احساسي بيانگر آن است که تقريبا از هر 10 محتوا يک مورد به احساسات اختصاص داشته است. البته که 11 درصد باقي‌مانده به موضوعات متفرقه (ورزشي، هنر و...) مربوط مي‌شود. در تلگرام نيز، 23 درصد از محتواي منتشرشده در فضاي تلگرام فارسي نيز به موضوعات «سياسي و اقتصادي» مربوط مي‌شود که بيشترين محتواي توليدي در اين پيام‌رسان را شامل مي‌شود.

پس از آن در رده دوم کسب‌وکار و تبليغات با 17 درصد، رده سوم موضوعات احساسي (12 درصد) و به ترتيب سرگرمي و طنز (10 درصد)، مذهبي (9 درصد) و هنري (8 درصد) موضوعات اصلي تلگرام فارسي را تشکيل مي‌دهند. بخش قابل تامل در فضاي اينستاگرام و تلگرام، موضوع رمالي، فالگيري و جادوگري است.

براساس داده‌هاي ديتاک، فالگيري، رمالي و جادوگري در بين 20 موضوع برتر تلگرام و اينستاگرام قرار دارند.

اعدادي عجيب از صنعت تبليغات دنيا

در سال‌هاي اخير بازاريابي ديجيتال را مي‌توان يکي از پرکاربرد‌ترين روش کسب‌وکار‌ها براي تبليغات‌شان محسوب کرد. طبق گزارشي که شرکت يکتانت با همکاري تعدادي از شرکت‌هاي تحقيقاتي يا فعال در صنعت تکنولوژي از وضعيت بازار تبليغات ديجيتال در دنيا و ايران منتشر کرده در سال‌هاي اخير بازار جهاني تبليغات با سرعت ويژه‌اي در حال پيشروي به سمت ديجيتالي شدن است.

به‌طوري که 65 درصد از صنعت تبليغات در سال 2022 به تبليغات ديجيتال برمي‌گردد. همچنين هزينه کل تبليغات ديجيتال در جهان در سال 2022 حدود 580 ميليارد دلار بوده است. مطابق با پيش‌بيني statista، ميزان هزينه تبليغات اينترنتي تا سال 2026 به 835 ميليارد دلار مي‌رسد و يک رشد حداقل 44 درصدي را نسبت به سال 2022 در پيش خواهد داشت.

اما در ايران نيز طي سال‌هاي اخير شاهد رشد اندازه بازار ديجيتال مارکتينگ و سهم گرفتن بيشتر اين بازار از کل کيک صنعت تبليغات بوده‌ايم. در سال 1402 نيز بازار تبليغات ديجيتال ايران از منظر بودجه تزريق‌شده رشد خوبي را تجربه کرد. براساس گزارش يکتانت در سال 1401 تعداد تبليغاتي که در وبسايت‌هاي ايراني نمايش داده شده‌اند به بيش از 800 ميليارد عدد رسيد.

اين آمار نشان مي‌دهد تقريبا بيش از 4000 نمايش‌دهنده در بستر وب فارسي در سال 1401 به تبليغات مشغول بودند. گزارش يکتانت نشان مي‌دهد هر کاربر ايراني اينترنت به‌طور متوسط روزانه 35 تبليغ در وبسايت‌هاي فارسي مشاهده مي‌کند که اين عدد به‌طور ميانگين در يک ماه به بيش از 70 ميليارد بار مي‌رسد. همچنين مشاهده توزيع ترافيک وبسايت‌هاي ايراني نمايش‌دهنده تبليغات نشان‌دهنده آن است که بيش از يک‌سوم بازديد‌هاي تبليغات وب، از وبسايت‌هايي با موضوع «سياسي - اجتماعي» و «آهنگ و موسيقي» به ترتيب با ميزان 20.3 درصد و 16.5 درصد بوده است.

صنعت تبليغات در محاصره زيبايي و ارزديجيتال!

بخشي از گزارش‌هاي حوزه اينترنت مربوط به فضاي وبسايت‌هاست که در ادامه به بخش‌هاي جالب توجه آن اشاره مي‌شود. يکي از اين موضوعات سهم بخش‌هاي مختلف از حوزه تبليغات است. بررسي‌هاي حجم نمايش تبليغات در وب براساس موضوعات مختلف در سال 1401 نشان مي‌دهد بيشترين موضوع تبليغات به ميزان 21.1 مربوط به بحث زيبايي و در رده دوم مالي به ميزان 17.4 درصد تعلق دارد.

سلامت و پزشکي با سهم 9.7 درصدي سوم، ارز‌هاي ديجيتال با سهم 8.5 درصد چهارم، سفر و گردشگري با 7.6 درصد پنجم، آموزش با 7 درصد، مد و پوشاک و زيورآلات با 6 و خرده‌فروشي آنلاين با 5.2 درصد به ترتيب در رتبه‌هاي ششم تا هشتم قرار دارند.

لازم به ذکر است قرار گرفتن ارز‌هاي ديجيتال که عملا خروج منابع از بخش مولد و سرازير شدن آن به بخش سفته‌بازانه بوده و البته يکي از روش‌هاي خروج سرمايه از کشور است بسيار حائز اهميت است؛ چراکه سرمايه‌هاي واردشده در آن فارغ از اينکه نوسان زيادي را تجربه مي‌کند فاقد هرگونه ويژگي‌هاي مولد بودن است.

وضعيت رپورتاژ آگهي

 بهبود کيفيت محتواي توليدشده در رسانه‌هاي يک برند باعث افزايش اعتماد مردم به دنبال آن افزايش اعتبار آن کسب مي‌شود. يکي از ابزار‌هاي موثر در براي ديده شدن در وبسايت‌هاي خبري و همچنين بهينه‌سازي جايگاه موتور‌هاي جست‌وجو، رپورتاژ آگهي مي‌باشد.

براساس گزارش يکتانت و تريبون، تعداد رسانه‌هاي فارسي منتشر‌کننده رپورتاژ آگهي در سال 1401 به بيش از 2500 عدد رسيد که از اين رسانه‌ها بيش از 160 هزار رپورتاژ آگهي منتشر شده و گردش مالي حاصل از آن 150 ميليارد تومان بوده است.

با توجه به اينکه رپورتاژ‌هاي آگهي در بخش‌هاي مختلف با اثر‌گذاري رسانه‌هاي و مالي بالا همراه هستند مي‌توان گفت اين نوع از تبليغات اهميت بسزايي دارد. براي مثال 17 درصد اين آگهي‌ها مربوط به حوزه کسب‌وکار و در رده‌هاي بعدي گردشگري، فناوري صنعت و امور زندگي بوده است.