اينستاگرام آفت سبک زندگي زنان ايراني

بازنمايي، معنا بخشيدن به واقعيت است که امروزه با اينستاگرام به دليل ابزار‌هاي تصويرسازي بسيار گسترش يافت. به‌قول راجرز، استاد رسانه، فقط از طريق تصويرسازي است که مي‌توان سبک‌هاي جديد زندگي رابه مخاطب معرفي کرد. حالا ازطريق اينستاگرام محققان متوجه شدند که زنان ايراني در قالب مؤلفه‌هاي چهارگانه به تبليغ سبک زندگي خود مي‌پردازند: اول، امکانات و دارايي‌ها؛ دوم، فعاليت‌ها؛ سوم، ارزش‌ها، نگرش‌ها و اهداف و چهارم، روابط انساني.

امکانات و دارايي‌ها

امکانات و دارايي‌ها شامل خانه و خانه‌داري، تغذيه، پوشش، مصرف کالا‌ها واشياست که بيشترمنظوربه‌رخ کشيدن وسايل خانه، دکوراسيون و اثاثيه خانه است. دراينجا زنان ودختران مجرد هرکدام به فراخور نقش خود درخانه به اعمال مديريت و سليقه خود مي‌پردازند. براي مثال زنان مي‌توانند درتمام خانه خود چيدمان خودشان را پياده کنند و دختران تنها دراتاق‌هاي خود. اما موضوع تغذيه و آشپزي بيشتر براي زنان متأهل است که تأکيد زيادي بر معرفي کردن آن به‌عنوان يک هنر يا مهارت لذت‌بخش دارند. در قضيه پوشاک هم بيشتر توجه برتنوع رنگ، طراحي ومعرفي يک استايل خاص است وهمين درمصرف کالاهاهم‌ديده مي‌شود. نمايش کالا‌هايي که بيشتر جنبه تزئيني و ثانوي دارند و در حقيقت بيان يک زندگي تجملاتي است.

فعاليت‌ها

گروه فعاليت‌ها شامل مجموعه گسترده‌اي از اعمال و رفتار‌هاي روزمره زنان طبقه متوسط ا‌ست که اين مجموعه گسترده در نگاه مقاله «بازنمود سبک زندگي زنان جوانان‌ايراني دراينستاگرام» به10دسته کردار‌هاي فراغتي، کردار‌هاي مصرف فرهنگي روزآمد، کردار‌هاي خودمحورانه، کردارهاي‌غذايي، مديريت بدن، آموزشي، سياسي واجتماعي، شغلي، خريد ومصرف واطوار تقسيم‌بندي مي‌شوند. در اينجا ما به پنج مورد از آنان که بنابرگسترش دراينستاگرام زنان ايراني ديده شده‌اند، تعريف مختصري را ارائه مي‌دهيم:

الف) کردار‌هاي خودمحورانه: رفتار‌هايي که تاکيد برشخصيت خود فرد دارند و از اومي‌خواهند که به‌دنبال علايق و آرزوهايش برود واساسا براي خودش وقت بگذارد. دراين زيرمجموعه زنان ودختران به هم‌جنسان‌شان توصيه به اولويت قرار دادن خواسته‌هاي خود وسپس همسر و فرزند دارند. دراين زمينه توصيه مي‌کنند که ازبرداشت‌هاي ديگران ترسي نداشته باشند.

ب) مديريت بدن: به معناي نظارت، مراقبت و دستکاري مستمر ويژگي‌هاي ظاهري و مرئي بدن است که از مهم‌ترين مصاديق آنان تغذيه و رعايت رژيم غذايي، ورزش به‌صورت حرفه‌اي و غيرحرفه‌اي، توجه به آراستگي ظاهري، آرايش و عطر و تتو و... است.

پ) کردار‌هاي آموزشي: اين مسائل عمدتا به‌صورت يادگيري تحصيلات آکادميک مثل کلاس‌هاي زبان يا برنامه‌نويسي ديده مي‌شود يا در قالب آموزش مهارت‌هايي مانند نواختن ساز، خياطي و‌... وجود دارد. هدف هم بر تجربه يادگيري مجازي در فضاي آکادميک و هم ايجاد انگيزه جهت افزايش مهارت‌هاي زنان است.

ج) کردار‌هاي سياسي و اجتماعي: مطمئنا در بسياري از اينستاگرام‌هاي زنان ايراني به مسائلي با محوريت رخداد‌هاي سياسي و اجتماعي مثل انتخابات و زنان کارگر روبه‌رو شده‌ايد که بيشتر هدف‌شان جلب توجه ساير زنان به اين موضوعات و ايجاد انگيزه در آنان جهت مشارکت يا اصلاح آنان هست.

د) اطوار: گاهي اوقات در برخي از حساب‌هاي کاربران زنان ايراني شاهد رفتار‌هايي حاکي از نجيب‌زادگي، طنزآميز، نحوه اداي کلمات و لهجه هستيم که تاحدي عرف يا معمول جامعه نيستند مانند زندگي با حيوانات خانگي، سيگار کشيدن، آفتاب گرفتن و‌....

ارزش‌هاي اينستاگرامي زنان ايراني

سوم، ارزش‌ها، نگرش‌ها و اهداف دسته‌اي هستند که در آن شاهد بيان دغدغه‌ها، ديدگاه‌ها، بازنمايي نگرش و ارزش‌هاي شخصي زنان ايراني در اينستاگرام هستيم. اين مؤلفه بيشتر جهت ترغيب به اقدام يا تاثيرگذاري بر زنان ديگر است تا مباحث انتزاعي را با استفاده از ابزار‌هاي تصويري اينستاگرام در قالب عکس يا کليپ دربياورند. موضوعاتي که عمدتا در اين زمينه بيان مي‌شود شامل ديدگاه‌هاي موجود در جامعه درباره زن مانند حقوق شهروندي و ساختن يک تصوير ايده‌آل از آن مثل لذت بردن از اتفاقات کوچک يا تاکيد بر مثبت‌انديشي است. به اين دليل هم در برخي از حساب‌هاي کاربري دختران جوان شاهد اعلان برنامه يا جدول زماني براي رسيدن به خواسته‌هاي‌شان هستيم. علاوه بر آن، تعدادي ديگر از دختران جوان هم به بيان تجارب‌شان در مسير علايق خود مي‌پردازند که بايست آنان را به‌عنوان اهداف محسوب کرد.

روابط انساني

آخرين مؤلفه از عناصر چهارگانه، روابط انساني است که در دو دسته کوچک‌تر الگوي روابط خانوادگي و الگوي روابط بين فردي و اجتماعي تقسيم‌بندي مي‌شود. درخود الگوي روابط خانوادگي هم دو بخش فرزندان و روابط با همسر است که موضوعاتي مثل تربيت فرزند، روابط با همسر وحقوق زن در خانواده و اشتغال بانوان و‌... است. درالگوي روابط بين فردي واجتماعي، دختران ايراني بيشتر مطرح هستند وآنان معمولا ازارتباط خود با دوستان‌شان عکس‌هايي منتشرمي‌کنند که براي مهماني‌ها يا دورهمي‌ها است؛ بنابراين با تکيه بر تحقيق پژوهشگران ايراني درسال98 متوجه شديم که فعاليت زنان ايراني در اينستاگرام در چهار قالب خلاصه مي‌شود؛ چهار قالبي که هدف بيشتر آن نمايش سبک زندگي است وقصد آموزش اين موارد به سايرزنان ايراني در فعاليت‌هاي اينستاگرامي‌شان را دارد. اين مضامين مجازي کم‌کم تبديل به هنجار‌هايي مثبت دراجتماع مي‌شود وهمين مسأله علاوه بر تغيير مضامين خانواده، جامعه را به سمت مصرف‌گرايي نيز مي‌کشاند.