انگليس چگونه از آموزش براي نفوذ در عراق استفاده مي‌کند؟

دو دهه پس از حمله سال 2003 به عراق، شکل حضور قدرت‌هاي غربي در اين کشور تغيير کرده است. انگليس که در جريان حمله در کنار آمريکا قرار داشت، امروز بيش از گذشته از ابزارهاي غيرنظامي براي حفظ ارتباط با جامعه عراق استفاده مي‌کند. آموزش، مهارت‌آموزي و ارتباط با نسل جوان از جمله مواردي است که روباه پير از آن براي جايگزيني حضور امنيتي و نظامي خود استفاده مي‌کند.

نظام آموزشي عراق در سال‌هاي گذشته تحت تأثير جنگ، تحريم، بي‌ثباتي سياسي، کمبود منابع مالي و ضعف مديريتي با مشکلات متعددي روبه‌رو بوده است. همين وضعيت، فضاي مناسبي براي فعاليت مراکز آموزشي و حرفه‌اي خارجي نظير شتاب‌‌دهنده‌‌ها ايجاد کرده است؛ مراکزي که با ارائه آموزش‌هاي تخصصي و مهارتي، تلاش مي‌کنند جايگاهي در ميان جوانان و فارغ‌التحصيلان عراقي به دست آورند و آن‌‌ها را براي فضاي کسب و کار آماده نمايند.

آکادمي آموزش بين‌المللي جمار يکي از نمونه‌هاي قابل توجه در زمينه شتاب‌‌‌دهنده‌‌ها در عراق است. اين مجموعه فعاليت خود را از سال 2021 آغاز کرده است. عمده حاميان مادي و معنوي اين آکادمي انگليسي هستند که از جمله آن‌‌ها مي‌‌‌‌توان به دانشگاه کاونتري1، دانشگاه کمبريج، کالج لندن2(حمايت دانشگاه‌‌هاي انگليسي از اين شتاب‌‌دهنده به صورت ارائه گواهي‌‌هاي آموزشي از سوي اين آکادمي با اعتبار دانشگاه‌هاي مذکور است) و سفارت انگليس در بغداد در کنار خيريه عراقي «نورٌ علي نورٌ» اشاره کرد.

 اين آکادمي، دوره‌هايي در حوزه‌هايي مانند مديريت، بازاريابي ديجيتال، طراحي معماري، امنيت سايبري، رسانه و برخي مهارت‌هاي حرفه‌اي برگزار مي‌کند. اهميت اين مدل فعاليت صرفاً در برگزاري چند دوره آموزشي نيست. آموزش حرفه‌اي مي‌تواند امکان ايجاد شبکه‌اي پايدار از ارتباط با جوانان، متخصصان و فعالان اقتصادي را فراهم کند؛ شبکه‌اي که در بلندمدت، سرمايه اجتماعي و شناخت متقابل ميان جامعه عراق و نهادهاي خارجي ايجاد مي‌کند. به همين دليل، آموزش در بسياري از کشورها به يکي از ابزارهاي مهم قدرت نرم تبديل شده است.

از اين منظر، اهميت راهبرد جديد انگليس در عراق را بايد در تغيير ابزارهاي نفوذ جست‌وجو کرد. اگر در سال‌هاي پس از 2003، حضور نظامي و امنيتي مهم‌ترين نمود حضور غرب بود، امروز آموزش، فرهنگ، مهارت‌آموزي و ارتباط با نسل جوان مي‌تواند مسير کم‌هزينه‌تر و ماندگارتري براي حفظ ارتباط با جامعه عراق باشد. در نهايت، انگليس با استفاده از شتاب‌‌دهنده‌‌‌هايي چون آکادمي جمار به دنبال آن است تا از طريق آموزش، نفوذ نرم خود را در عراق گسترش دهد. هدف اين کشور، سرمايه‌‌‌‌گذاري بر جوانان است تا آن‌‌ها را آماده رهبري و مديريت در سطوح و بخش‌‌هاي مختلف نظام اقتصادي و سياسي عراق ‌‌‌کند. از طرف ديگر پرورش جواناني که ضمن برخورداري از توانمندي فني، تفکري غربي و ليبرالي داشته باشند نيز هدف ديگري است که انگليسي‌‌ها در پيش گرفته‌‌اند. اين بدين خاطر است تا در آينده جواناني تربيت شوند که بتوانند منافع و اهداف انگليس را در موقعيت‌‌‌هاي مختلف تامين نمايند.

* عليرضا دميرچي