افزايش دما در ايران 2 برابر ميانگين جهاني

سحر تاجبخش مسلمان درباره تغييرات اقليم در کره زمين و آثار آن براي ايران گفت: اقليم زمين در حال تغيير است و احتمالاً اين تغييرات در طول قرن جاري و بعد از آن ادامه خواهد يافت اما درچند دهه آينده، ميزان تغييرات اقليمي به ميزان انتشار جهاني گازهاي گلخانه‌اي و عدم قطعيت حساسيت اقليم زمين نسبت به انتشار اين گازها بستگي دارد.

رئيس سازمان هواشناسي در ادامه اظهار کرد: با کاهش قابل توجه انتشار گازهاي گلخانه‌اي، دماي سالانه ميانگين جهاني مي‌تواند به دو درجه سانتيگراد يا کمتر محدود شود، با اين حال بدون کاهش قابل توجه انتشارگازهاي گلخانه‌اي، افزايش دماي سالانه ميانگين جهاني نسبت به دوران قبل از صنعتي شدن (1850-1900) تا پايان اين قرن مي‌تواند به بيش از 5 درجه سلسيوس برسد.

تاجبخش افزود: نسبت به سرعت تغييرات طبيعي اقليم که در طول تاريخ زمين اتفاق افتاده است، اقليم جهاني با سرعت بيشتري در حال تغيير است و گرمايش فعلي با سرعتي رخ مي‌دهد که در 10 هزار سال گذشته زمين سابقه نداشته است.

معاون وزير راه و شهرسازي در ادامه گفت: طبق گزارش هيأت بين‌الدول تغيير اقليم (IPCC)، از زماني که ارزيابي‌هاي علمي منظم در دهه 1970 آغاز شد، تأثير فعاليت انسان بر گرمايش سامانه اقليم از وضعيت نظري به واقعيت تبديل شده است.

وي افزود: اطلاعات علمي کسب شده از منابع طبيعي مانند هسته‌هاي يخ، سنگ‌ها و حلقه درختان و اطلاعات حاصل از تجهيزات جديد مانند ماهواره‌ها و ادوات سنجشي جمله‌گي حاکي از اقليم در حال تغيير است.

تاجبخش به گزارش سازمان جهاني هواشناسي درباره وضعيت دماي ميانگين آسيا براساس شش مدل مختلف و با استفاده از داده‌هاي باز تحليل و ديدباني اشاره کرد و گفت: بر اساس اين گزارش، سرعت گرمايش اقليم زمين از دهه 70 به بعد افزايشي بوده است.

رئيس سازمان هواشناسي در ادامه اظهار کرد: در ايران؛ کشوري که شمال و جنوب آن به ترتيب در عرض‌هاي مياني و جنب حاره‌اي قرار داد، تغييرات اقليمي بيش از ميانگين تغييرات جهاني است.

وي افزود: دماي ميانگين کشور در پنج دهه گذشته و با استفاده از درون‌يابي داده‌هاي ديدباني ايستگاه‌هاي هواشناسي معرف افزايش دماي دهه‌اي تقريباً با شيب 0.4 درجه سلسيوس است که حدود دو برابر آهنگ افزايش جهاني است و بيانگر گرمايش محيط و تغيير اقليم کشور با سرعت بيش از ميانگين جهاني است.

تاجبخش درباره ميزان بارندگي‌هاي کشور در اين شرايط توضيح داد: الگوهاي بارش تجمعي سالانه کشور نشان از روند کاهشي در پنج دهه گذشته داشته است. ميانگين بارش تجمعي سالانه در دهه‌هاي 1973-1982 و 2013-2022 به ترتيب حدود 250 و 200 ميليمتر بود، که روند کاهشي و تفاوت 50 ميليمتري بين دهه اول و پنجم را نشان مي‌دهند.

به گفته معاون وزير راه و شهرسازي، اين اطلاعات با استفاده از داده‌هاي ديدباني ايستگاه‌هاي سازمان هواشناسي کشور و داده‌هاي باران‌سنجي وزارت نيرو تهيه شده است.

رئيس سازمان هواشناسي ادامه داد: از سوي ديگر افزايش روند دما موجب تبخير سريع‌تر آب و کاهش فرصت ترميم منابع آب زيرزميني مي‌شود. رشد تبخير در پنج دهه گذشته کشور نشان دهنده افزايش توان تبخير و تشديد تبخير آب درياچه‌ها و سدها است که تأثير مخرب بر منابع آب در دسترس از جمله در حوزه شرب و کشاورزي دارد.

تاجبخش به خشک شدن درياچه‌هاي کشور طي دهه‌هاي گذشته اشاره کرد و گفت: در دهه‌هاي اخير درياچه‌ها در سراسر کشور با روند خشک شدن مواجه و تعدادي نيز خشک شده‌اند، مانند درياچه اروميه در شمال غرب که بخش اعظمي از سطح آب خود را از دست داده است.

وي افزود: افزايش توان تبخير همراه با فعاليت‌هاي مخرب انساني، سهم قابل توجهي در عواقب محيطي ناخواسته در کشور داشته است.

رئيس سازمان هواشناسي خاطرنشان کرد: شاخص استاندارد شده بارش و تبخير (SPEI) و تغييرات آن در سه دهه گذشته (1993-2022) به عنوان يکي از شاخص‌هاي استاندارد برآورد خشکسالي در کشور با در نظر گرفتن هر دو عامل دما و بارش نشان مي‌دهد که فراواني و شدت خشکسالي‌ها در کشور طي دهه‌هاي اخير روند صعودي داشته است.

تاجبخش در پايان گفت: روند خسارت‌هاي وارد شده کشاورزي، نتايج حاصل از شاخص‌هاي خشکسالي هواشناسي مانند SPEI را تأييد مي‌کند بنابراين طي 30 سال گذشته روند افزايش دما، کاهش بارش، افزايش تبخير و افزايش خشکسالي در کشور به علتتغييرات اقليمي رخ داده که متأسفانه تبعات زيست محيطي و اقتصادي - اجتماعي جبران ناپذيري را به همراه داشته است و عدم مديريت منابع موجود به همراه ادامه اين روند در کشور، علاوه بر افزايش آسيب‌پذيري جوامع و زيرساخت‌ها در برابر بلاياي جوي و اقليمي هزينه‌هاي بسيار سنگيني بر کشور تحميل مي‌کند.