احاديث ائمه و آيات قرآني درباره حفظ حريم خصوصي ديگران

احاديث درباره رعايت حريم خصوصي ديگران :

«يَا أيُّهَا الّذِينَ آمَنُوا اجْتَنِبُوا کَثيرًا مِنَ الظَّنِّ إنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إثْمٌ وَلا تَجَسَّسُوا وَلا يَغْتَبْ بَعْضُکُمْ بَعْضاً أيُحِبُّ أحَدُکُمْ أنْ يَأْکُلَ لَحْمَ أخيهِ مَيْتاً فَکَرِهْتُمُوهُ وَاتَّقُوا اللهَ إنَّ اللهَ تَوّابٌ رَحِيمٌ»؛[سوره حجرات آيه 12] اي کساني که ايمان آورده ايد، از بسياري از گمان ها بپرهيزيد که پاره اي از گمان ها گناه است و جاسوسي مکنيد و بعضي از شما غيبت بعضي نکند. آيا کسي از شما دوست دارد که گوشت برادر مرده اش را بخورد؟ از آن کراهت داريد (پس) از خدا بترسيد که خدا توبه پذير و مهربان است.

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَدْخُلُوا بُيُوتًا غَيْرَ بُيُوتِكُمْ حَتَّى تَسْتَأْنِسُوا وَتُسَلِّمُوا عَلَى أَهْلِهَا ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ (سوره نور آيه 27)

اي كساني كه ايمان آورده‏ ايد در خانه‏ هائي غير از خانه خود وارد نشويد تا اجازه بگيريد و بر اهل آن خانه سلام كنيد، اين براي شما بهتر است، شايد متذكر شويد.

آيات متعددي در قرآن کريم است که به رعايت حريم خصوصي توصيه مي کند، از جمله آنهاست اطلاع دادن و اجازه گرفتن اولاد بالغ براي ورود به حريم خصوصي پدر و مادر «و اذا بلغ الاطفال منکم الحکم فليستئذنوا کما استأذن الذين من قبلکم»[سوره نور، آيه 59] و اذن خواستن غلامان براي ورود به حريم صاحبانشان؛ «ليستئذنکم الذين ملکت ايمانکم ».[سوره نور، آيه 58]

و به مؤمنان توصيه مي کند به خانه پيغمبر وارد نشوند تا به آنان اذن داده شود: «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَدْخُلُوا بُيُوتَ النبِيِّ إِلَّا أَن يؤْذَنَ لَکُم»[سوره احزاب، آيه 53] و نيز به تمام مؤمنان فرمان مي دهد که به خانه هاي ديگران بدون اذن وارد نشوند و پس از اذن گرفتن به اهل خانه سلام کنند و اگر کسي در خانه نيست، به هيچ وجه وارد آن خانه نشوند و اگر هنگام ورود به خانة کسي، صاحب خانه گفت برگرديد، برگردند و رعايت اين دستورات را از لوازم تقوا و طهارت نفس مي داند.

بنابراين، خانه مردم حريم خصوصي آنهاست و وارد شدن بدون اذن صاحب خانه جايز نيست. البته اگر خانه اي در مظان تهمت و فساد باشد که فساد آن به سطح جامعه کشيده شود و يا در آن خانه توطئه عليه اسلام و کيان مسلمين باشد، مي توان براي پيشگيري از فساد، با حکم قضايي به آن خانه وارد شد و در حدود قانون اقدام لازم کرد.

از رسول اکرم صلي الله عليه و آله نقل شده است : درباره لغزش هاي مومنين تجسس نكنيد، چون كه هر كس لغزش هاي برادران مومن خود را پي جويي كند، خداوند نيز لغزش هاي خود او را پي جويي خواهد كرد و او را بي آبرو و رسوا خواهد كرد هرچند كه در درون خانه اش باشد.

حضرت علي (عليه السّلام):

«سوءظن کارها را تباه مي‌سازد و انسان را به سمت کارهاي بد سوق مي‌دهد».

امام علي (ع): «لَا تُخْبِرْ بِمَا يَكْتُمُهُ اللَّهُ مِنْ أَسْرَارِ الْمُسْلِمِينَ فَإِنَّكَ تُفْضِحُهُمْ وَ تَكْشِفُ الْحِجَابَ الَّذِي وَضَعَهُمُ اللَّهُ»، يعني «از رازهايي که خداوند در دل مسلمانان نهان کرده، خبر نده، چرا که اين کار باعث فاش کردن اسرار آنان و برداشتن حجابي که خداوند بر روي آنها قرار داده است، مي‌شود».

امام حسين (ع): «إِنَّ مَنْ أَحَبَّ أَنْ يُحْفَظَ عَرْضُهُ فَلْيَحْفَظْ عَرْضَ أَخِيهِ»، يعني «هر کس دوست دارد حريم خصوصي خود را محفوظ داشته باشد، بايد حريم خصوصي برادر خود را نيز محترم بدارد».

آياتي در مورد رعايت حريم خصوصي ديگران

در روايتي از امام صادق (عليه السلام) آمده است : اگر كسي لغزش ها و گناهاني راكه از مومنين با دو چشم خود ديده و يا با دو گوش خود شنيده باشد و براي ديگران بازگو كند او از مصاريق اين آيه شريفه است كه مي فرمايد :آنان كه نقل و پخش كردن كار بد در ميان مومنان را دوست دارند ،در آخرت برايشان عذابي دردناك وجود دارد.

در روايتى آمده است : پيامبر(صلى الله عليه وآله) هنگامى که مى خواست وارد خانه دخترش فاطمه(عليها السلام) شود، نخست بر در خانه آمد دست به روى در گذاشت و در را کمى عقب زد، سپس فرمود: «السَّلامُ عَلَيْکُم»، فاطمه(عليها السلام) پاسخ سلام پدر را داد، بعد پيامبر(صلى الله عليه وآله) فرمود: اجازه دارم وارد شوم؟ عرض کرد: وارد شو اى رسول خدا!.

پيامبر(صلى الله عليه وآله) فرمود: کسى که همراه من است نيز اجازه دارد وارد شود؟.

فاطمه(عليها السلام) عرض کرد: مقنعه بر سر من نيست، و هنگامى که خود را به حجاب اسلامى محجب ساخت پيامبر(صلى الله عليه وآله) مجدداً سلام کرد و فاطمه(عليها السلام) جواب داد، و مجدداً اجازه ورود براى خودش گرفت، و بعد از پاسخ موافق فاطمه(عليها السلام) اجازه ورود براى همراهش «جابر بن عبداللّه» گرفت.

اين حديث به خوبى نشان مى دهد: تا چه اندازه پيامبر(صلى الله عليه وآله) که يک الگو و سرمشق براى عموم مسلمانان بود، اين نکات را دقيقاً رعايت مى فرمود.

حتى در بعضى از روايات مى خوانيم: بايد سه بار اجازه گرفت:

اجازه اول را بشنوند.

به هنگام اجازه دوم خود را آماده سازند.

به هنگام اجازه سوم اگر خواستند اجازه دهند و اگر نخواستند اجازه ندهند!

حتى بعضى لازم دانسته اند: در ميان اين سه اجازه، فاصله اى باشد؛ چرا که گاه لباس مناسبى بر تن صاحب خانه نيست، و گاه در حالى است که نمى خواهد کسى او را در آن حال ببيند، گاه وضع اطاق به هم ريخته است و گاه اسرارى است که نمى خواهد ديگرى بر اسرار درون خانه اش واقف شود، بايد به او فرصتى داد تا خود را جمع و جور کند.

و اگر اجازه نداد، بدون کمترين احساس ناراحتى بايد صرف نظر کرد.

 منبع: بيتوته