دروغ تفکيک جنسيتي در کتب درسي از کجا آمد؟

به گزارش خبرگزاري فارس،  صحرايي  گفت: نيازهاي اجتماعي يک دختر با نيازهاي اجتماعي يک پسر فرق دارد.؛ اين يک امر تعليم و تربيتي و علمي  است و ربطي به نگرش و مسائل از اين دست ندارد. کتاب‌هاي ديني و تربيتي ما در مواردي با هم فرق دارد. مدارس ما زماني که دخترانه باشد با زماني که پسرانه باشد فرق دارند. برخي عادت دارند غلط شماري مي‌کنند. مسائل کتاب‌هاي ديني در مورد دختران و پسران با هم فرق دارد.

* بر اساس سند تحول بايد کتاب‌هاي درسي‌مان را متناسب با جنسيت دختران و پسران متفاوت کنيم

وزير آموزش و پرورش در اين مراسم با اشاره به جايگاه زن و خانواده در سند تحول بنيادين آموزش و پرورش گفت: «اين سند به ما مي‌گويد که بايد کتاب‌هاي درسي‌مان را متناسب با جنسيت دختران و پسران متفاوت کنيم و فرهنگ حيا در سراسر جامعه نهادينه شود، ساختار و سازماني که براي دختران مي‌بينيم بايد متحول شود و خانواده از طريق مدرسه بايد آموزش ببيند».

* آنچه منعکس شد

آنچه از صحبت‌هاي وزير آموزش و پرورش در فضاي مجازي و برخي رسانه‌ها منتشر شد چيز ديگري شد. برخي نوشتند که وزارت آموزش و پرورش به دنبال تفکيک جنسيتي در مدارس است و برخي هم نوشتند که اين وزارتخانه به دنبال تفکيک جنسيتي در کتب درسي است. رسانه‌هاي معاند هم اين موضوع را دستمايه حمله به آموزش و پرورش جمهوري اسلامي ايران قرار دادند.

* محتواي کدام‌ها  تغيير مي‌کند؟

علي فرهادي سخنگوي وزارت آموزش و پرورش روز بعد از سخنراني وزير آموزش و پرورش، در نشست خبري با خبرنگاران درباره تأليف کتاب‌‌‌هاي درسي بر اساس جنسيت دانش‌آموزان گفت: وزير آموزش و پرورش درباره اين موضوع توضيح داد اما اينکه محتواي برخي دروس ويژه دانش‌آموزان دختر و پسر باشد ناظر به دروس خاص مانند ديني، احکام، مهارت اجتماعي و شهروندي است.

وي ادامه داد: بايد از طريق آموزش، مهارت‌هاي خاص را در  دانش‌آموزان دختر و پسر تقويت کنيم و بخشي مربوط به احکام ديني است که براي دانش‌آموزان دختر و پسر متفاوت است.

سخنگوي آموزش و پرورش افزود: سازمان پژوهش و برنامه‌ريزي آموزشي کار خود را شروع کرده است و اينکه چقدر آمادگي داريم قطعا کامل نيست اما کار شروع شده است و در پايان برنامه، اثرات مطلوب را مشاهده خواهيم کرد.

وي ادامه داد: انتظار داريم خانواده‌ها که بر فرزندان خود حساس هستند در اين باره به ما کمک کنند و همانگونه که پارک‌هاي مخصوص بانوان ايجاد کرديم، در فضاي آموزشي نيز بايد در شرايط مورد نياز محيط مناسب براي دانش ‌آموزان دختر و پسر ايجاد کنيم.

* گلايه آقاي وزير: رسانه‌اي تيتر زده است تفکيک جنسيتي در آموزش و پرورش و يک صفحه تمام از يک روزنامه که مال بيت‌المال است را تباه کرده است

وزير آموزش و پرورش 23 آبان در همايش ملي آموزش و پرورش، ارتقاي بهره‌وري، چالش‌ها، راهبردها و راهکارها، با گلايه از رسانه‌هايي که با قصد صحبت‌هاي او را تحريف کردند، گفت: در ستايشواره بهيندخت که براي تجليل از مقام دختران برجسته است، بنده راهکاري از سند تحول را بيان کردم که مي‌گويد برنامه درسي، فضاي مدرسه و نظامات ما متناسب با نيازهاي دختران و پسران بايد بهينه شود.

وي ادامه داد: رسانه‌اي تيتر زده است تفکيک جنسيتي در آموزش و پرورش و يک صفحه تمام از يک روزنامه که مال بيت‌المال است را تباه کرده است. همين افراد و همين ذهنيت عامل بهره‌ور نشدن کشور است.

* سند تحول بنيادين آموزش و پرورش چه مي‌گويد؟

در راهکار 1ـ1 سند تحول به طراحي، تدوين و اجراي برنامه درسي ملي بر اساس اسناد تحول راهبردي و بازتوليد برنامه‌هاي درسي موجود با تأکيد بر:

الف) متناسب‌سازي حجم و محتوي کتب درسي و ساعات و روزهاي آموزشي با توانمندي‌ها و ويژگي‌هاي دانش‌آموزان

ب) حاکميت رويکرد فرهنگي- تربيتي در توليد محتوا و تقويت شايستگي‌هاي پايه دانش‌آموزان.

ج) بهره‌مندي فزون‌تر از روش‌هاي فعال، خلاق و تعالي‌بخش

د) بهره‌گيري از تجهيزات و فناوري‌هاي نوين آموزشي و تربيتي در راستاي اهداف

ه) توجه بيشتر به تفاوت‌هاي فردي به ويژه هويت جنسيتي دانش‌آموزان و تفاوت‌هاي شهري و روستايي

راهکار 2ـ14: «متناسب سازي فضاهاي فيزيکي، آموزشي و تربيتي با نيازهاي ويژه و تفاوت‌هاي جنسيتي دانش‌آموزان با تأکيد بر فراهم آوردن الزامات نهادينه‌سازي فرهنگ ايماني و عفاف و پوشش و رعايت احکام محرميت در محيط»

راهکار 2ـ16: «رعايت اقتضائات هويت جنسيتي ( پسران و دختران ) و ويژگي‌هاي دوران بلوغ دانش‌آموزان در برنامه‌هاي درسي و روش‌ها و برنامه‌هاي تربيتي ضمن توجه به هويت مشترک آنان»

* متناسب‌سازي برنامه درسي و محتواي آموزشي با در نظر داشتن تفاوت‌هاي جنسيتي، لزوماً به معناي داشتن کتاب‌هاي درسي متفاوت براي دختر و پسر نيست

وزارت آموزش و پرورش در خصوص اين موضوع يادداشتي را هم منتشر کرد و نوشت: برنامه درسي، فقط کتاب درسي نيست، بلکه نقشه کلي‌ است که مسير يادگيري و تربيت دانش‌آموزان را ترسيم مي‌کند. در ترسيم اين مسير يادگيري، بايد علاوه بر توجه به جهات مشترک هويتي دانش‌آموزان، به تفاوت‌هاي آنها هم توجه داشت و -مثلا- موقعيت‌ها و اماکن يادگيري يا محتواهاي آموزشي را به گونه‌اي آماده نکرد که صرفاً براي يک گروه از دانش‌آموزان (مثلا دانش‌آموزان شهري، يا دانش‌آموزان پسر)، مطلوب و قابل استفاده باشد.

اتفاقا اين رويکرد به برنامه درسي به اين معناست که عدالت جنسيتي را بين دانش‌آموزان برقرار کند تا مثلاً دانش‌آموز دختر به خاطر دختر بودنش،‌ از برخي حقوق خود محروم نشود. از اين منظر، «برنامه درسي حساس به هويت جنسيتي دانش‌آموزان» اقدامي در راستاي توجه بيشتر به تفاوت‌هاي فردي و در راستاي عدالت است.

متناسب‌سازي برنامه درسي و محتواي آموزشي با در نظر داشتن تفاوت‌هاي جنسيتي، لزوماً به معناي داشتن کتاب‌هاي درسي متفاوت براي دختر و پسر نيست، زيرا در برخي دروس (همانند رياضي و علوم و ...) که چنين چيزي معنا ندارد و در عمده مطالب اين دروس، تفاوتي بين دختر و پسر نيست. مهم‌ترين مصاديق اين متناسب‌سازي را مي‌توان اين‌گونه برشمرد:

- در برخي از موضوعات مرتبط با مسئله سبک زندگي يا احکام و نيازهاي اختصاصي هر يک از دو جنسيت يا مشاغل و حرفه‌ها، مطالب مورد نياز دختر و پسر متفاوت است. گاهي اين تفاوت‌ها به اندازه‌اي است که براي آن، به کتاب درسي مستقل نياز باشد (مثال: «کتاب مديريت خانواده و سبک زندگي» در پايه دوازدهم که ناظر به آماده کردن دختران و پسران براي ايفاي نقش‌هاي اختصاصي آنان در خانواده است و لذا در حال حاضر، يک ويرايش پسرانه و يک ويرايش دخترانه دارد).

گاهي نيز اين تفاوت‌ها به اندازه يک کتاب درسي مستقل نيست و در حد يک يا دو فصل مستقل نياز دارد (مثال: «کتاب تفکر و سبک زندگي» پايه هفتم که يک کتاب مشترک دختران و پسران دارد و يک ضميمه اختصاصي براي دختران که شامل مباحث اختصاصي دختران در زمينه بلوغ و تغييرات جسمي و روحي آن دوره متناسب با دختران و بخشي از احکام حجاب است. مثال ديگر، تفاوت‌هاي دختران در احکام است که در کتاب‌هاي درسي ديني بايد به آنها پرداخته شود.)

گاهي نيز اين تفاوت در حد تفاوت يک رشته در هنرستان‌هاي فني‌و‌حرفه‌اي يا کاردانش است. به عنوان نمونه، رشته‌هاي «دوخت لباس عروس»، «تربيت کودک» يا رشته «مديريت خانواده» (که به هنرهاي خانه‌داري مي‌پردازد) از جمله رشته‌هايي هستند که اختصاصي دختران تعريف شده‌اند، زيرا با ويژگي‌هاي زنانه تناسب بيشتري دارند و در برابر، «حمل و نقل»، «ناوبري»، «متالوژي (ريخته‌گري)» و «صنايع فلزي» از رشته‌هاي اختصاصي پسران هستند، چرا که متناسب با ويژگي‌هاي مردانه هستند.

ديگر مصداق مهم‌ متناسب‌سازي کتاب‌هاي درسي و محتواي آموزشي با هويت جنسيتي دانش‌آموزان، در نظر گرفتن تناسب و توازن تصاوير و طراحي‌هاي موجود در کتاب متناسب با نگاه‌ دخترانه و پسرانه است.

در طراحي کتاب درسي، اين مهم است که هم دانش‌آموز دختر و هم دانش‌آموز پسر، احساس کنند که کتاب، براي آنها نگاشته شده و دخترانگي يا پسرانگي آنها را ناديده نگرفته است. لذا، توجه به متوازن بودن تصاوير دو جنس (در عين رعايت ارزش‌هاي اخلاقي و ديني)، حضور متوازن زنان و مردان در ميان شخصيت‌ها، داستان‌ها و متن ها و حتي اسامي به کار برده شده نيز بخشي از اين متناسب‌سازي است.

چند سال پيش نيز يکي از روزنامه‌ها مدعي شده بود که آموزش و پروش مدارس را مکلف کرده کارنامه دانش آموزان را فقط به پدران بدهند و ارائه کارنامه به مادران ممنوعاست.