تحريک يک گسل خطرناک در ايران پس از زلزله افغانستان

در هفته گذشته زلزله هرات افغانستان در صدر اخبار مخاطرات طبيعي قرار گرفت؛ زلزله‌اي به بزرگاي 6.3 که تا مشهد احساس شد و به گفته دکتر مهدي زارع عضو هيات علمي پژوهشگاه بين‌المللي زلزله‌شناسي و مهندسي زلزله، سازه هاي بلند شهر مشهد بر اثر اين زمينلرزه که در 200 کيلومتري آن قرار داشتند، لرزيدند.

زلزله‌هاي غرب افغانستان، از 15 تا 20 مهر ماه جاري به تعداد 38 زلزله با بزرگاي 4 تا 6.5 در گستره‌اي به طول 70 و به پهناي تقريبي 20 کيلومتر رخ داده است به اعتقاد محققان در اين گستره کيفيت ساخت و سازها نازل و از نوع مصالح بنايي سنگين، خشت و گل و سنگ و مسلما با پتانسيل تلفات بالا است.

در اين محدوده تعداد 4 زلزله با بزرگاي 6.3 تا 6.5، 4 زلزله با بزرگي 5 تا 5.6، 8 زمينلرزه با بزرگاي 4.5 تا 5 و تعداد 22 زلزله با بزرگاي 4 تا 4.5 در بازه زماني 110 ساعته در غرب افغانستان رخ داده است.

سامانه گسلي درونه در شمال و دشت بياض در جنوب

دکتر علي بيت‌اللهي رئيس بخش زلزله مرکز تحقيقات راه، مسکن و شهرسازي با بيان اينکه زلزله‌هاي غرب افغانستان ـ بر اساس نقشه گسل‌هاي کواترنري افغانستان ـ در مجاورت سامانه گسلي «هريرود غربي» واقع شده است، با اشاره به تعداد زمين‌لرزه‌هاي به ثبت رسيده در اين منطقه گفت: واضح است که چنين تعدادي از زمين‌لرزه‌هاي تاثيرگذار و مخرب، به ندرت در پهنه جهان رخ داده است و چنين توالي از رويدادهاي لرزه‌اي از اتفاقات نادر در جهان است چراکه اين نوع رژيم رخداد لرزه‌اي از سوي ديگر معرف تجمع تنش عمده در راستاي سامانه گسلي هريرود غربي است.

وي اضافه کرد: همچنين اين وضعيت معرف پخش گسيختگي‌هاي گسترده در درازاي طويل از آن سامانه گسلي است که منجر به پخش تنش و رهايي مرحله‌اي آن مي‌شود.

بيت‌اللهي اضافه کرد: امتداد سامانه گسلي هريرود غربي به سوي غرب و خاک ايران با سامانه گسلي درونه در شمال و دشت بياض در جنوب مجانب مي‌شود که از جمله گسل‌هاي طويل و لرزه‌زاي ايران مرکزي تلقي مي‌شود و رخنمون گسيختگي واضحي در سطح دارند.

مدير بخش زلزله مرکز تحقيقات راه، مسکن و شهرسازي با اشاره به احساس اين زمين‌لرزه در مشهد خاطرنشان کرد: فاصله محدوده مرکزي خوشه لرزه‌اي غرب افغانستان از شهر تايباد 90 کيلومتر، تربت جام 130کيلومتر، تربت حيدريه 240 کيلومتر و از مشهد 290 کيلومتر است. مردم ساکن اين شهرها و نيز شهرهاي کوچک و آبادي‌هاي اطراف آنها به وضوح ارتعاشات لرزه‌اي متعدد ناشي از رخداد زمين‌لرزه‌هاي مذکور را احساس کردند.

وي اضافه کرد: آنچه از تعقيب امتداد سامانه گسلي هريرود غربي به سوي خاک ايران و ادامه آن سامانه در ايران يعني امتداد گسل «درونه» مي‌توان گفت، اين است که روال معني‌داري از سري زماني رخدادهاي افغانستان که دال بر مهاجرت زلزله‌ها به سوي غرب (پهنه ايران زمين) باشد، قابل شناسايي نيست.

به گفته وي، امتداد گسل درونه به‌طول تقريبي 700 کيلومتر در راستاي شرق به غرب در ايران مرکزي، در ادامه سامانه گسلي هريرود در شرق به ترتيب از مجاورت شهرهاي تايباد، تربت حيدريه، کاشمر و بردسکن به‌سمت غرب در جنوب استان خراسان رضوي مي‌گذرد.

علاوه بر آن، در کرمانشاه زلزله‌هاي 4.4 در گيلانغرب، 2.5 در سرپل ذهاب، 3.6 در سطر، 3.2 در جوانرود به ثبت رسيد، ضمن آنکه بوئين سفلي در استان کردستان زمين‌لرزه‌اي به بزرگاي 3.1، اسکو در استان آذربايجان شرقي زمينلرزه‌اي به بزرگاي 3.9 و خانوک در استان کرمان زمينلرزه‌اي به بزرگاي 3.9 را تجربه کردند.

جزئيات زمين‌لرزه‌هاي هفته گذشته

شنبه 15 مهر

در دوگنبدان استان کهگيلويه و بويراحمد زلزله 2.5 و در سالند استان خوزستان زلزله 2.5 رخ داد.

در اين روز نيز در افغانستان زلزله 6.3 رخ داد که در ايران نيز احساس شد.

يکشنبه 16 مهر

در صوفيان استان آذربايجان شرقي زلزله 2.6 و در کوخرد استان هرمزگان زلزله 2.8 به ثبت رسيد.

دوشنبه 17 مهر

در فين استان هرمزگان زلزله 2.8 به ثبت رسيد.

در اسکوي استان آذربايجان شرقي زمينلرزه‌اي به بزرگاي 3.9 در عمق 5 کيلومتري رخ داد و کانون اين رخداد لرزه‌اي در 4 کيلومتري اسکو، 12 کيلومتري خسروآباد و 15 کيلومتري سرد رود اين استان گزارش شد.

گيلانغرب استان کرمانشاه با زلزله‌اي به بزرگاي 4.4 در عمق 7 کيلومتري لرزيد و کانون اين رخداد لرزه‌اي در 26 کيلومتري گيلانغرب و 34 کيلومتري سرپل ذهاب استان کرمانشاه و 29 کيلومتري خانقين عراق گزارش شد.

فين استان هرمزگان زلزله‌اي به بزرگاي 3.4 در عمق 18 کيلومتري را تجربه کرد و رومرکز اين رخداد لرزه‌اي در 25 کيلومتري فين، 39 کيلومتري فارغان و 47 کيلومتري قلعه قاضي اين استان گزارش شد.

سه‌شنبه 18 مهر

در آرادان استان سمنان زلزله 2.5 به ثبت رسيد.

چهارشنبه 19 مهر

خانوک استان کرمان با زمينلرزه‌اي به بزرگاي 3.9 در عمق 8 کيلومتري لرزيد و کانون اين رخداد لرزه‌اي در 7 کيلومتري خانوک، 17 کيلومتري زرند و 24 کيلومتري کاظم آباد اين استان بوده است.

در گوريه استان خوزستان زمينلرزه‌اي به بزرگاي 3.3 در عمق 11 کيلومتري به ثبت رسيد و رومرکز اين رخداد لرزه‌اي در 14 کيلومتري گوريه، 21 کيلومتري ملاثاني و 30 کيلومتري شوشتر اين استان گزارش شد.

در سرپل ذهاب استان کرمانشاه زلزله 2.5 و در راز استان خراسان شمالي زلزله 2.7 رخ داد.

در سطر استان کرمانشاه زمينلرزه‌اي به بزرگاي 3.6 در عمق 8 کيلومتري رخ داد و کانون اين رخداد لرزه‌اي در 10 کيلومتري سطر، 23 کيلومتري سنقر و 25 کيلومتري ميان راهان اين استان گزارش شد.

جوانرود استان کرمانشاه با زمينلرزه‌اي به بزرگاي 3.2 در عمق 10 کيلومتري لرزيد و رومرکز اين رخداد لرزه‌اي در 10 کيلومتري جوانرود، 19 کيلومتري شاهو و 23 کيلومتري تازه آباد اين استان بوده است.

پنج‌شنبه 20 مهر

شوت استان آذربايجان غربي با زمينلرزه‌اي به بزرگاي 3.1 در عمق 10 کيلومتري لرزيد و کانون آن در 22 کيلومتري شوت، 26 کيلومتري مرگن لر و 28 کيلومتري سيه‌چشمه اين استان گزارش شد.

خوسف استان خراسان جنوبي با زلزله‌اي به بزرگاي 3.1 در عمق 6 کيلومتري لرزيد و کانون اين رخداد لرزه‌اي در 54 کيلومتري خوسف، 65 کيلومتري بيرجند و 66 کيلومتري مود اين استان بوده است.

حسن آباد لائين نو در استان خراسان رضوي زلزله‌اي به بزرگاي 3.4 در عمق 7 کيلومتري را تجربه کرد و کانون آن در 4 کيلومتري حسن آباد لائين نو و 31 کيلومتري کلات اين استان و 28 کيلومتري ترکمنستان گزارش شد.

در زر آباد استان آذربايجان غربي زلزله 2.7 و 2.5 رخ داد.

جمعه 21 مهر

در بوئين سفلي در استان کردستان زمينلرزه‌اي به بزرگاي 3.1 رخ داد که عمق آن در 7 کيلومتري و رومرکز آن در 2 کيلومتري بوئين سفلي، 7 کيلومتري بانه و 11 کيلومتري ارمارده اين استان بوده است.

در ديباج استان سمنان زلزله 2.5 رخ داد.