بلايي که آمريکا بر سر تمدن باستاني عراق آورد

به گزارش الف، با تجاوز وحشيانه تکفيري‌هاي داعش به عراق، برخي از شاهکارهاي باستاني و مجسمه‌هاي موزه موصل در استان نينوا تخريب شد و قطعات ارزشمند آن به خارج از کشور قاچاق شد. شهر «کلهو» در 30 کيلومتري موصل که قدمت آن به قرن 13 قبل از ميلاد مي‌رسد و يکي از مهمترين مکان‌هاي باستاني کل خاورميانه محسوب مي‌گردد نيز به دست داعشي‌ها نابود شد. اين شهر توسط «شلمنسر اول» پادشاه آشوري روي رود دجله بنا شده بود و پايتخت حکومت آشوري محسوب مي‌شد.

اما اکنون 20 سال بعد از حمله آمريکا و درحالي که داعش نيز رسما در عراق شکست خورده، با زهم مسئله غارت آثار باستاني اين کشور در کانون توجهات قرار دارد و هرازگاهي در صدر اخبار آن قرار مي‌گيرد. آثار باستاني مربوط به تمدن‌هاي سومري و آشوري و بابلي و... همواره مورد توجه گردشگران از سراسر جهان قرار داشته و به تبع آن در سطح اقتصادي نيز براي عراق سودآور بود. اما غارت اين آثار آسيب زيادي به صنعت گردشگري در عراق وارد کرده است.

در زمان حمله آمريکا به عراق موزه ملي اين کشور در بغداد براي 2 روز متوالي مورد غارت و دزدي اشغالگران آمريکا و نيروهاي ائتلاف بين‌المللي قرار گرفت. نگهبانان موزه فرار کرده و درب موزه را باز گذاشتند که اين امر زمينه لازم را براي سوءاستفاده طرف‌هاي مختلف جهت دزدي از قطعه‌هاي قديمي موجود در موزه فراهم کرد؛ به طوري که حتي مردم عادي نيز وارد موزه شده و هر اندازه که مي‌توانستند آثار باستاني آن را غارت کردند. غارتگران حتي وارد انبارهاي موزه ملي عراق نيز شدند.

 «عامر عبدالرزاق»، پژوهشگر باستان شناسي عراقي در اين زمينه مي‌گويد که اشغالگران آمريکايي مکان‌هاي باستاني عراق را تبديل به پادگان نظامي کرده بودند و قطعات و لوح‌هاي گلي باستاني در موصل و بابل و ساير شهرهاي عراق زير آتش آمريکايي‌ها به خاکستر تبديل شدند.

«کربگ پارکر» مدير بخش موزه‌ها در دانشگاه سيدني استراليا در مقاله‌اي که اخيرا در بيستمين سالگرد تجاوز آمريکا به عراق منتشر کرده بود، به مسئله غارت آثار باستاني اين کشور پرداخته و اعلام کرد که با وجود گذشت 20 سال از زمان سرقت آثار باستاني عراق و تلاش زيادي که اين کشور براي بازگرداندن اين آثار انجام داد اما هنوز بيش از 8 هزار قطعه مفقود هستند که قدمت بسياري از آنها به هزاران سال مي‌رسد.

اما اين پايان غارت آثار باستاني عراق توسط اشغالگران و تروريست‌ها نيست؛ بلکه در دوره کنوني نيز گزارش‌هاي زيادي درباره سرقت اين آثار منتشر مي‌شود. امارات متحده عربي يکي از معروف ترين کشورهايي است که در دوره اخير نام آن در راس غارتگران آثار باستاني عراق قرار گرفته و اماراتي‌ها به شکل غيرقانوني اقدام به خريد و قاچاق آثار باستاني عراق مي‌کنند.

قاچاق اين آثار معمولا توسط تجار ثروتمند اماراتي انجام شده‌ و آنها آثار باستاني عراق را همچون گنج در منازل خود نگهداري مي‌کنند و دولت امارات نيز مانعشان نمي‌شود.

از سوي ديگر رژيم صهيونيستي نيز تحت حمايت آمريکا اقدامات زيادي براي سرقت آثار باستاني عراق انجام داده است؛ به اين بهانه‌ که اغلب اين آثار يهودي هستند. اسرائيل مزدوران و تجار عربي و غربي را مامور کرده تا آثار باستاني مربوط به تاريخ بين‌النهرين را خريداري کنند و تاکنون نيز تعدادي از آنها به دست صهيونيست‌ها رسيده است.

در سال 2011 هم‌زمان با تحولاتي که موجب هرج و مرج در کشورهاي عربي شده بود، موسسه موسوم به «سازمان آثار باستاني اسرائيل» با اشاره به افزايش قاچاق آثار باستاني کشورهاي عربي به فلسطين اشغالي اعلام کرد که شمار زيادي از اين آثار متعلق به عراق هستند که در بايگاني کابينه اسرائيل نگهداري مي‌شوند.

وزارت فرهنگ عراق اخيرا در گزارشي اعلام کرد که حدود 23 هزار قطعه از آثار باستاني عراق به اين کشور بازگردانده شده که اغلب آنها در دوره اشغالگري آمريکا از عراق خارج شده بودند. بر اساس اين گزارش بين سال‌هاي 2013 تا 2017 حدود 120 هزار قطعه از آثار باستاني عراق به سرقت رفته است.

در سال 2019 عراق با شماري از کشورهاي جهان توافقنامه‌اي را جهت بازگرداندن آثار باستانيِ غارت شده اين کشور امضا کرد. بر اين اساس ترکيه و اردن شروع به بازگرداندن آثار باستاني عراق کرده‌اند اما برخي کشورهاي اروپايي از اين کار اجتناب مي‌کنند.

گزارش‌ها حاکي از آن است که برخي اتباع غربي در قالب گردشگر به غارت آثار باستاني عراق مي‌پردازند. چند ماه قبل بود که 5 تبعه انگليسي به اتهام حمل مجموعه‌اي از آثار تاريخي عراق بازداشت شدند. تحقيقات نشان داد که آنها براي يکي از بزرگترين سمسارهاي آثار تاريخي به نام «جف هان» (Geoff Hann) مالک شرکت انگليسي «هنتر لند تراول» (Hinterland Travel) کار مي‌کرده‌اند.